Οι τένοντες του χεριού αποτελούν τις “καλωδιώσεις” που μεταφέρουν τη δύναμη από τους μύες του αντιβραχίου στα δάκτυλα και τον αντίχειρα. Χωρίζονται σε καμπτήρες (flexors) – που λυγίζουν τα δάκτυλα – και εκτείνοντες (extensors) – που τα τεντώνουν.
Όταν αυτοί οι τένοντες τραυματιστούν, η λειτουργία του χεριού επηρεάζεται δραματικά, απαιτώντας συχνά χειρουργική συρραφή για την αποκατάστασή τους.

Η συρραφή καμπτήρων/εκτεινόντων τενόντων αποτελεί μία από τις πλέον λεπτοχειρουργικές επεμβάσεις της χειρουργικής άκρας χειρός, όπου η ακρίβεια χιλιοστού καθορίζει την επιτυχία της λειτουργικής αποκατάστασης.

Ανατομία – Γιατί οι τένοντες του χεριού είναι τόσο ευαίσθητοι;

Οι καμπτήρες και οι εκτείνοντες τένοντες βρίσκονται σε στενά κανάλια, πλούσια σε έλυτρα και τροχαλίες.
Ειδικά οι καμπτήρες τένοντες (κυρίως οι FDP & FDS) περνούν μέσα από ένα πολύ στενό σύστημα καναλιών και τροχαλιών στο παλαμιαίο τμήμα των δακτύλων.

Γι’ αυτό:

• Μικρές τραυματικές τομές μπορούν να προκαλέσουν ολοκληρωτική ρήξη.

• Η αιμάτωση των καμπτήρων είναι περιορισμένη → δύσκολη επούλωση.

• Ακόμη και μικρή ουλή μπορεί να προκαλέσει συμφύσεις και περιορισμό κίνησης.

Οι εκτείνοντες είναι πιο επιφανειακοί, αλλά εκτίθενται ευκολότερα σε κοψίματα λόγω της ανατομικής τους θέσης.

Πότε απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση;

Η χειρουργική συρραφή συστήνεται όταν υπάρχει:

Καμπτήρες τένοντες

• πλήρης ρήξη FDS ή FDP,

• τραύμα με αδυναμία κάμψης ενός ή περισσότερων δακτύλων,

• διατομή σε “ζώνη ΙΙ” (γνωστή ως “no man’s land”) όπου η χειρουργική τεχνική είναι κρίσιμη.

Εκτείνοντες τένοντες

• αδυναμία έκτασης δακτύλου ή αντίχειρα,

• πλήρης ρήξη από κοφτερό αντικείμενο,

• αποσπαστικό κάταγμα (π.χ. mallet finger με σημαντική μετατόπιση),

• υποξείες/χρόνιες ρήξεις που δεν ανταποκρίνονται σε συντηρητική αγωγή.

Η καθυστέρηση στη χειρουργική αποκατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε συμφύσεις, απώλεια κίνησης και ανάγκη για πιο σύνθετες τεχνικές (μοσχεύματα, μεταφορές τενόντων).

Πώς γίνεται η χειρουργική συρραφή;

Η επέμβαση πραγματοποιείται συνήθως με τοπική ή περιοχική αναισθησία (block), ώστε να μπορεί ο χειρουργός να αξιολογεί τη λειτουργία των τενόντων ακόμη και κατά τη διάρκεια του χειρουργείου.

Βασικά Βήματα

1. Διάνοιξη τραύματος ή νέα τομή με χειρουργική προσπέλαση.

2. Εύρεση των άκρων του τένοντα και προσεκτικός καθαρισμός.

3. Συρραφή δακτυλικού ελύτρου όταν χρειάζεται (κυρίως στους καμπτήρες).

4. Συρραφή τένοντα με τεχνικές υψηλής αντοχής:

   • 4-strand ή 6-strand core sutures (π.χ. τεχνική Strickland, Adelaide κ.λπ.)

   • περιμετρική ραφή (epitendinous suture) για ομαλοποίηση επιφάνειας

5. Έλεγχος ολίσθησης του τένοντα μέσα στο έλυτρο.

6. Προσεκτική σύγκλειση δέρματος.

7. Τοποθέτηση ειδικού νάρθηκα.

Η επιτυχία εξαρτάται από τη λεπτομέρεια της συρραφής και την αποφυγή τραυματισμού των τροχαλιών.

Συρραφή καμπτήρων τενόντων – Ιδιαίτερες δυσκολίες

Η “ζώνη II” / “no man’s land”

Η περιοχή μεταξύ της εγγύς & μέσης φάλαγγας είναι η πιο δύσκολη γιατί μέσα στο ίδιο στενό κανάλι βρίσκονται δύο τένοντες (FDS & FDP) κάτω από πολλαπλές τροχαλίες.
Στόχος του χειρουργού είναι:

• Να αποκαταστήσει τον τένοντα χωρίς να δημιουργήσει στένωση.

• Να αποφύγει τις συμφύσεις.

• Να διατηρήσει τις τροχαλίες A2 & A4.

Η σύγχρονη χειρουργική προτιμά 4–6 strand core sutures για μεγαλύτερη αντοχή και δυνατότητα πρώιμης κινητοποίησης.

Συρραφή εκτεινόντων τενόντων – Τεχνικές

Οι εκτείνοντες έχουν πιο επιφανειακή θέση και συχνά είναι πιο εύκολοι στην αποκατάσταση.
Ανάλογα με τη Ζώνη της ρήξης, εφαρμόζονται διαφορετικά πρωτόκολλα:

• Ζώνη Ι (mallet finger): συνήθως νάρθηκας, χειρουργείο σε υποξείες περιπτώσεις.

• Ζώνη ΙΙΙ (central slip): αποκατάσταση με ραφές και νάρθηκα έκτασης PIP.

• Ζώνη VI: οι πιο συνηθισμένες ρήξεις, αποκαθίστανται εύκολα.

• Ζώνη VII (στον καρπό): συχνά απαιτεί επιδιόρθωση εκτατικών διαμερισμάτων.

Η τεχνική ραφής μπορεί να είναι:

• modified Kessler,

• modified Becker,

• figure-of-eight,

• running locked sutures για καλύτερη ολίσθηση.

Μετεγχειρητική Αποκατάσταση – Το 50% της επιτυχίας

Η αποκατάσταση στους τένοντες είναι ισότιμης σημασίας με το χειρουργείο.
Χωρίζεται σε προγράμματα για καμπτήρες και εκτείνοντες.

Καμπτήρες τένοντες – Πρωτόκολλο

• Χρήση dorsal blocking splint (καρπός κάμψη, MCP κάμψη).

• Πρώιμη παθητική κάμψη – ενεργητική έκταση.

• Ελεγχόμενες κινήσεις μέσα στις πρώτες 48 ώρες.

• Αποφυγή πλήρους ενεργητικής κάμψης για 4–6 εβδομάδες.

• Πλήρης δραστηριότητα 10–12 εβδομάδες.

Εκτείνοντες τένοντες – Πρωτόκολλα

• Νάρθηκας έκτασης για 4–6 εβδομάδες ανάλογα με τη ζώνη.

• Πρώιμες προστατευμένες κινήσεις όπου επιτρέπεται.

• Στοχευμένες ασκήσεις ανεξάρτητης ολίσθησης τένοντα.

Επιπλοκές – Τι μπορεί να συμβεί

Καμπτήρες τένοντες

• συμφύσεις → απώλεια κάμψης (συχνότερη επιπλοκή)

• ρήξη της συρραφής (ιδίως αν υπερφορτιστεί νωρίς)

• περιορισμός ολίσθησης

• ανάγκη για tenolysis (χειρουργική λύση συμφύσεων)

Εκτείνοντες τένοντες

• καθυστέρηση επούλωσης

• αδυναμία πλήρους έκτασης

• συμφύσεις στην ραχιαία επιφάνεια

• ανάγκη για δευτερογενή επέμβαση

Ποσοστά επιτυχίας

Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες χειρουργικής άκρας χειρός:

• Καμπτήρες τένοντες: 70–85% πολύ καλό λειτουργικό αποτέλεσμα.

• Εκτείνοντες τένοντες: 85–95% πλήρης αποκατάσταση.

Η επιτυχία εξαρτάται κατά 40–50% από το χειρουργείο και κατά 50–60% από τη σωστή αποκατάσταση.

Γιατί είναι τόσο κρίσιμο να αντιμετωπιστεί άμεσα;

Όσο καθυστερεί η αποκατάσταση:

• συρρικνώνονται τα άκρα του τένοντα,

• σχηματίζεται ουλώδης ιστός μέσα στα έλυτρα,

• αυξάνεται η έκταση της βλάβης,

• απαιτείται συχνότερα μοσχεύμα τένοντα ή δύο σταδίων αποκατάσταση (Hunter rod).

Ιδανικά, η χειρουργική γίνεται μέσα σε 10–14 ημέρες από τη ρήξη.

Πηγές

– American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Flexor & Extensor Tendon Injuries
– American Society for Surgery of the Hand (ASSH) – Tendon Repair Guidelines
– Mayo Clinic Orthopedic & Hand Surgery Division
– Orthopaedic Trauma Association (OTA) – Hand Injury Modules
– Journal of Hand Surgery – Tendon Repair Outcomes
– Green’s Operative Hand Surgery (κλασικό εγχειρίδιο)
– Rehabilitation of the Hand and Upper Extremity – Hunter & Mackin