Τα κατάγματα της κερκίδας και της ωλένης αποτελούν από τα πιο συχνά κατάγματα του άνω άκρου. Η χρήση πλακών και βιδών (open reduction and internal fixation – ORIF) αποτελεί τη σύγχρονη, αποδεκτή και πιο αξιόπιστη μέθοδο για την ανατομική αποκατάσταση και σταθεροποίηση των καταγμάτων αυτών.

Η οστική σταθερότητα είναι κρίσιμη στο αντιβράχιο, καθώς η κερκίδα και η ωλένη λειτουργούν ως ενιαίο λειτουργικό σύστημα για πρηνισμό – υπτιασμό του χεριού, ροπή δύναμης και σωστή θέση καρπού – αγκώνα.
Η κακή ανατομική αποκατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή λειτουργική ανεπάρκεια.

Ανατομία και Λειτουργικότητα – Γιατί τα κατάγματα του αντιβραχίου είναι ιδιαίτερα κρίσιμα

Ο αντιβραχίονας αποτελείται από:

• Κερκίδα (radial bone) – συμμετέχει έντονα στην άρθρωση του καρπού.

• Ωλένη (ulna) – σχηματίζει την κύρια άρθρωση με τον αγκώνα.

Η μοναδική κίνηση πρηνισμού/υπτιασμού γίνεται από την περιστροφική σχέση των δύο οστών γύρω από έναν άξονα.
Γι’ αυτό η ανατομική αποκατάσταση του μήκους, της γωνίας και της στροφής τους είναι απαραίτητη.

Ακόμα και μικρό σφάλμα στη θέση τους μπορεί να προκαλέσει:

• περιορισμό πρηνισμού/υπτιασμού,

• πόνο στον καρπό και στον αγκώνα,

• αστάθεια του DRUJ (distal radioulnar joint),

• μετατραυματική αρθρίτιδα.

Πότε χρειάζεται πλάκες και βίδες; – Ενδείξεις

Οι ενδείξεις για ORIF σε κερκίδα και ωλένη είναι ισχυρές, ειδικά στους ενήλικες:

Κερκίδα (distal radius)

• ενδοαρθρικά κατάγματα με μετατόπιση,

• κατάγματα με γωνίωση ή βράχυνση,

• αστάθεια μετά από ανάταξη,

• σύνθετα/συντριπτικά κατάγματα,

• κατάγματα σε νεαρούς, ενεργούς ασθενείς.

Ωλένη

• κατάγματα διάφυσης,

• κατάγματα olecranon με μετατόπιση,

• κατάγματα με αστάθεια αγκώνα,

• συνδυασμένα κατάγματα Monteggia/Galeazzi.

Συνδυασμένα κατάγματα

Όταν και τα δύο οστά έχουν τραυματιστεί, σχεδόν πάντα απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση, διότι:

• η λειτουργία του αντιβραχίου εξαρτάται από την συμμετρική ευθυγράμμιση των δύο οστών,

• οι ροπές στρέψης είναι πολύ υψηλές για γύψο.

Τεχνικές Χειρουργικής – Πώς γίνεται η ORIF για Radius/Ulna

Η επέμβαση γίνεται υπό περιοχική ή γενική αναισθησία.

Βήματα της επέμβασης

1. Ανατομική προσπέλαση (πλάγια ή ραχιαία για κερκίδα, οπίσθια για ωλένη).

2. Ανάταξη του κατάγματος με ειδικά εργαλεία, αποκατάσταση γωνίας, στροφής και μήκους.

3. Τοποθέτηση πλάκας:

   • συνήθως πλάκες τύπου locking (LCP – locking compression plates)

   • για μεγαλύτερη σταθερότητα σε συντριπτικά κατάγματα

4. Τοποθέτηση βιδών:

   • κλειδούμενες (locking)

   • συμπιεστικές (compression)

   • υβριδικές τεχνικές

5. Έλεγχος κίνησης DRUJ και σταθερότητας.

6. Πλύσεις και σύγκλειση μαλακών μορίων.

Η χρήση πλάκας επιτρέπει το καλύτερο δυνατό ανατομικό αποτέλεσμα, σημαντικό για την επαναφορά της πλήρους λειτουργίας.

Τύποι Πλακών & Βιδών – Τεχνολογικές Λύσεις

Locking Plates (LCP) – Κλειδούμενες Πλάκες

• Βίδες που “κλειδώνουν” πάνω στην πλάκα

• Εξαιρετική σταθερότητα

• Ιδανική σε οστεοπορωτικά οστά και πολυκαταγματικές περιοχές

Volarly Placed Plates (στην κερκίδα)

• Τοποθετούνται παλαμιαία

• Μειώνουν την πιθανότητα ρήξης εκτεινόντων

• Θεωρούνται standard of care για distal radius

Dynamic Compression Plates

• Επιτρέπουν συμπίεση του κατάγματος

• Χρησιμοποιούνται κυρίως στην ωλένη

Intrafragmentary screws / lag screws

• Συμπίεση των οστικών επιφανειών

• Χρήσιμες για απλά κατάγματα γραμμής

Μετεγχειρητική Πορεία – Τι να Περιμένει ο Ασθενής

Η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι καθοριστική.

Άμεσα μετά το χειρουργείο

• Ελαφριά ακινητοποίηση με νάρθηκα 1–2 εβδομάδες

• Ανύψωση χεριού

• Έλεγχος πρηξίματος

• Ήπια κινητοποίηση δακτύλων από την 1η κιόλας ημέρα

Μετά από 10–14 ημέρες

• Αφαίρεση ραμμάτων

• Ήπια κινητοποίηση καρπού και αγκώνα

• Ειδικά προγράμματα φυσικοθεραπείας

Στόχοι αποκατάστασης

• πλήρης εύρος κίνησης καρπού

• πρηνισμός/υπτιασμός χωρίς πόνο

• ενδυνάμωση για χειροκίνητες εργασίες

Η επιστροφή σε βαριά εργασία μπορεί να χρειαστεί 8–12 εβδομάδες ανάλογα με τη βαρύτητα του κατάγματος.

Επιπλοκές – Τι μπορεί να συμβεί

Γενικές επιπλοκές

• πόνος από υλικό οστεοσύνθεσης

• καθυστερημένη πώρωση

• ψευδάρθρωση

• νευρικός ερεθισμός (αισθητικό νεύρο κερκιδικού)

• σύγκαμψη (stiffness)

Ειδικές επιπλοκές για κερκίδα

• δυσκαμψία καρπού

• μετατραυματική αρθρίτιδα

• τενοντοπάθεια εκτεινόντων (σπάνια με volar plates)

Ειδικές επιπλοκές για ωλένη

• προεξοχή υλικού → ευαισθησία σε στηρίγματα

• αστάθεια αγκώνα (σε Monteggia)

Πιθανότητα Αφαίρεσης Υλικού στο Μέλλον

Τα υλικά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αφαιρούνται εκτός αν:

• προκαλούν ερεθισμό,

• περιορίζουν την κίνηση,

• υπάρχει αλλεργική αντίδραση (σπάνιο),

• υπάρχει μόλυνση,

• ο ασθενής το επιθυμεί.

Η αφαίρεση υλικού γίνεται μετά από 12–18 μήνες, όταν το οστό έχει πλήρως επουλωθεί.

Ποσοστά Επιτυχίας

Σύμφωνα με διεθνή επιστημονικά δεδομένα:

• Κάταγμα κερκίδας με πλάκα volar: 90–95% άριστα αποτελέσματα

• Κατάγματα ωλένης: 90% επιτυχές αποτέλεσμα με πλήρη επάνοδο

• Συνδυασμένα κατάγματα radius/ulna: 85–90% πλήρης λειτουργική ανάκτηση

• Χαμηλό ποσοστό μη-πώρωσης (2–5%)

Η ORIF θεωρείται η πιο αξιόπιστη τεχνική για ενήλικες.

Γιατί πλάκες και βίδες; – Τα πλεονεκτήματα

• Ανατομική αποκατάσταση

• Άμεση σταθερότητα

• Πιο γρήγορη κινητοποίηση

• Καλύτερη λειτουργικότητα

• Χαμηλά ποσοστά επιπλοκών

• Ιδανική λύση για δραστήριες ομάδες (εργασία/αθλητές)

Πηγές

– American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS): Radius/Ulna Fracture Management
– Orthopaedic Trauma Association (OTA): Forearm & Distal Radius Fracture Guidelines
– Mayo Clinic – Hand, Wrist & Forearm Surgery Division
– Cleveland Clinic – ORIF of Forearm Fractures
– Journal of Orthopaedic Trauma – Outcome Studies on Volar Plating
– Rockwood & Green’s Fractures in Adults (κορυφαίο σύγγραμμα)
– British Orthopaedic Association Standards for Trauma (BOAST) – Radius & Ulna