Τι είναι η ρήξη δικεφάλου και γιατί χρειάζεται αποκατάσταση;

Ο δικέφαλος βραχιόνιος μυς είναι ένας από τους σημαντικότερους μύες του άνω άκρου, υπεύθυνος για την κάμψη του αγκώνα και την υπτιασμό του αντιβραχίου. Η μακρά κεφαλή του δικεφάλου (long head of biceps tendon – LHBT) είναι η πιο επιρρεπής σε ρήξη, κυρίως λόγω εκφυλισμού, υπέρχρησης ή απότομης φόρτισης.

Η biceps tenodesis, δηλαδή η τενοντόδεση του δικεφάλου, αποτελεί τη χειρουργική τεχνική κατά την οποία ο τένοντας που έχει υποστεί ρήξη ή εκφυλισμό αποσυνδέεται από το φυσικό του σημείο και καθηλώνεται στη διάφυση του βραχίονα. Στόχος είναι η εξάλειψη του πόνου, η επαναφορά της δύναμης και η ανάκτηση πλήρους λειτουργικότητας χωρίς να εμφανιστεί το χαρακτηριστικό «σημάδι Popeye».

Ανατομία του δικεφάλου – γιατί σπάει ο τένοντας;

Ο δικέφαλος αποτελείται από δύο κεφαλές:

1. Μακρά κεφαλή – εκφύεται από το άνω χείλος της ωμογλήνης, περνά από το διάστημα του δικεφάλου και εισέρχεται στον βραχίονα.

2. Βραχεία κεφαλή – εκφύεται από την κορακοειδή απόφυση.

Η ρήξη αφορά κατά 95% τη μακρά κεφαλή, λόγω:

• χρόνιου εκφυλισμού,

• υπέρχρησης (αθλητές ρίψεων, γυμναστήριο),

• επαναλαμβανόμενων κινήσεων άνω άκρου,

• τραυματικής απόσπασης σε άρση βάρους,

• συνυπάρχουσας ρήξης στροφικού πετάλου,

• αστάθειας ή τενοντίτιδας δικεφάλου.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο και πότε όχι;

Συντηρητική αντιμετώπιση

Επιλέγεται όταν:

• ο ασθενής δεν είναι πολύ ενεργός,

• δεν υπάρχει σημαντική απώλεια δύναμης,

• ο πόνος είναι ήπιος,

• υπάρχει ηλικιακός εκφυλισμός.

Χειρουργική αντιμετώπιση (Biceps Tenodesis)

Επιλέγεται όταν:

• υπάρχει επίμονος πόνος στον ώμο/βραχίονα,

• υπάρχει ρήξη που επηρεάζει λειτουργικά τον ασθενή,

• υπάρχει σημαντική απώλεια δύναμης,

• εμφανίζεται παραμόρφωση τύπου Popeye,

• συνυπάρχουν βλάβες (SLAP tears, ρήξεις στροφικού πετάλου),

• ο ασθενής είναι αθλητής ή χειρωνακτικός εργαζόμενος.

Τεχνικές biceps tenodesis – πλήρης ανάλυση

Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες:

4.1. Αρθροσκοπική tenodesis

Γίνεται μέσα από μικρές οπές (1 cm).

Πλεονεκτήματα:

• μικρότερη τομή,

• μικρότερος πόνος,

• ταυτόχρονη αντιμετώπιση άλλων βλαβών του ώμου,

• ταχύτερη επάνοδος.

Μειονεκτήματα:

• τεχνικά απαιτητική.

4.2. Ανοικτή tenodesis

Μια μικρή τομή στην πρόσθια επιφάνεια του βραχίονα.

Πλεονεκτήματα:

• άμεση πρόσβαση στον τένοντα,

• ιδανικό για βαριά εκφυλισμένο τένοντα.

Μειονεκτήματα:

• ελαφρώς μεγαλύτερη τομή,

• αυξημένος μετεγχειρητικός ερεθισμός.

Σημεία καθήλωσης – που “δένεται” ο τένοντας;

Η tenodesis μπορεί να γίνει σε διαφορετικά σημεία:

5.1. Suprapectoral tenodesis

Πάνω από τον μείζονα θωρακικό μυ.

5.2. Subpectoral tenodesis

Κάτω από τον μείζονα θωρακικό· πιο σταθερή και πιο συχνή σήμερα.

5.3. Ενδοοστική καθήλωση

Ο τένοντας εισάγεται σε οστικό κανάλι και καθηλώνεται με βίδα (interference screw).

5.4. Κεφαλική καθήλωση με άγκυρες (anchors)

Συνηθίζεται στην αρθροσκοπική τεχνική.

Το Χειρουργείο Βήμα–Βήμα

Παρακάτω περιγράφεται η διαδικασία με τρόπο εύληπτο αλλά ιατρικά ακριβή:

1. Χορήγηση αναισθησίας (περιφερικό block + μέθη ή γενική).

2. Τοποθέτηση ασθενούς σε θέση beach-chair.

3. Αρθροσκόπηση ώμου για αξιολόγηση ενδοαρθρικών δομών.

4. Εύρεση της μακράς κεφαλής του δικεφάλου.

5. Εκτομή του παθολογικού τμήματος (tenotomy).

6. Προετοιμασία οστικού καναλιού στο επιλεγμένο σημείο.

7. Καθήλωση με βίδα ή άγκυρα.

8. Έλεγχος σταθερότητας.

9. Έκπλυση και σύγκλειση των οπών.

10. Εφαρμογή ανάρτησης ώμου.

Η διάρκεια του χειρουργείου είναι 30–60 λεπτά.

Μετεγχειρητική πορεία – Πόνος, επούλωση, επιστροφή στις δραστηριότητες

7.1. Πόνος και φαρμακευτική αγωγή

Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι συνήθως ήπιος και αντιμετωπίζεται με:

• παυσίπονα,

• αντιφλεγμονώδη,

• πάγο,

• φυσικοθεραπεία.

7.2. Ανάρτηση ώμου

Χρησιμοποιείται sling για 3–4 εβδομάδες.

7.3. Φυσικοθεραπεία

Η αποκατάσταση περιλαμβάνει:

Φάση 1 (0–4 εβδομάδες):

• παθητικές ασκήσεις,

• περιορισμός κινήσεων που φορτίζουν τον δικέφαλο,

• έλεγχος πόνου.

Φάση 2 (4–8 εβδομάδες):

• ενεργητικές κινήσεις ώμου,

• ενδυνάμωση στροφικού πετάλου,

• εύρος κίνησης.

Φάση 3 (8–12 εβδομάδες):

• προοδευτική ενδυνάμωση δικεφάλου,

• λειτουργικές ασκήσεις.

Φάση 4 (3–6 μήνες):

• επιστροφή σε άθληση,

• άρση βάρους,

• επανένταξη σε εργασία.

Πιθανές επιπλοκές – Πόσο συχνές είναι;

Η biceps tenodesis θεωρείται ασφαλής επέμβαση, με ποσοστά επιπλοκών κάτω του 2–3%.

Πιθανές επιπλοκές:

• μόλυνση (σπάνια),

• δυσκαμψία ώμου,

• υπερτροφική ουλή,

• αποτυχία καθήλωσης (εξαιρετικά σπάνια),

• επιμένουσα ευαισθησία στο σημείο tenodesis,

• νευρολογικός ερεθισμός.

Αποτελέσματα – Ποσοστά επιτυχίας

Κλινικές μελέτες και εμπειρία ορθοπαιδικών χειρουργών σε διεθνή κέντρα δείχνουν:

• 90–95% επιτυχία στην ανακούφιση πόνου

• σημαντική βελτίωση λειτουργικότητας

• πλήρης επιστροφή στην εργασία/άθληση

• αποφυγή της παραμόρφωσης Popeye

• σταθερή και μακροπρόθεσμη καθήλωση

Αθλητές ρίψεων συνήθως επανέρχονται πλήρως σε 4–6 μήνες.

Πλεονεκτήματα της biceps tenodesis σε σχέση με άλλες τεχνικές

10.1. Tenodesis vs Tenotomy

Η tenotomy (απλή απελευθέρωση του τένοντα) είναι πιο γρήγορη αλλά έχει μειονεκτήματα:

• υψηλότερη πιθανότητα Popeye,

• ελαφρά απώλεια δύναμης,

• περισσότερη κόπωση δικεφάλου.

Η tenodesis προσφέρει:

• καλύτερη αισθητική,

• μεγαλύτερη δύναμη,

• καλύτερη λειτουργικότητα.

10.2. Tenodesis vs Συντηρητική Θεραπεία

Η χειρουργική υπερτερεί όταν υπάρχει:

• λειτουργικός περιορισμός,

• αθλητική δραστηριότητα,

• συνυπάρχουσες βλάβες ώμου,

• επίμονος πόνος.

Ποιος είναι ο ιδανικός υποψήφιος;

• Αθλητές (CrossFit, baseball, ρίψεις, κολύμβηση)

• Χειρωνακτικοί εργαζόμενοι

• Άτομα με ρήξη LHBT

• Ασθενείς με SLAP τύπου ΙΙ/IV

• Άτομα με συνύπαρξη ρήξης στροφικού πετάλου

• Ασθενείς που θέλουν αισθητικά άρτιο αποτέλεσμα

Συμπέρασμα – Γιατί η biceps tenodesis θεωρείται χρυσό standard

Η αποκατάσταση ρήξης δικεφάλου μέσω tenodesis αποτελεί σήμερα μια από τις πιο αποτελεσματικές και αξιόπιστες τεχνικές αποκατάστασης του ώμου.

Προσφέρει:

• ανακούφιση από τον πόνο,

• σταθερή αποκατάσταση λειτουργικότητας,

• δυνατότητα πλήρους επανένταξης στη φυσική δραστηριότητα,

• φυσική εμφάνιση χωρίς παραμόρφωση.

Για αυτόν τον λόγο εφαρμόζεται παγκοσμίως από εξειδικευμένους ορθοπαιδικούς ώμου-αγκώνα, σε νοσοκομεία και αθλητικά κέντρα υψηλού επιπέδου.

Πηγές

– American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Biceps Tendon Injuries
– Cleveland Clinic – Biceps Tenodesis Overview
– Mayo Clinic Orthopedic Surgery – Shoulder and Elbow Division
– Hospital for Special Surgery (HSS), Sports Medicine Institute – LHBT Pathology
– OrthoInfo – Biceps Tendon Tear at the Shoulder
– Massachusetts General Hospital – Sports Medicine & Shoulder Service
– JBJS, Arthroscopy Journal – Clinical Outcomes of Subpectoral Biceps Tenodesis
– Steensen et al., “Arthroscopic Biceps Tenodesis Outcomes,” American Journal of Sports Medicine
– Provencher et al., “Long head of biceps pathology,” Orthopaedic Clinics of North America