Σύνδρομο Επιγονατιδομηριαίου Πόνου σε Αθλητές: Αίτια, Συμπτώματα, Θεραπεία & Νεότερα Δεδομένα

Το Σύνδρομο Επιγονατιδομηριαίου Πόνου (ΣΕΠ), γνωστό και ως Runner’s Knee, αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες πρόσθιου πόνου στο γόνατο σε δρομείς αλλά και σε αθλητές κάθε επιπέδου. Παρά το γεγονός ότι συχνά θεωρείται “απλός πόνος”, στην πραγματικότητα μπορεί να κρύβει περίπλοκους μηχανισμούς, να επιμένει για μήνες και να περιορίζει σημαντικά την αθλητική δραστηριότητα.

Νεότερες μελέτες δείχνουν ότι έως 30% των εφήβων παρουσιάζουν κάποια στιγμή συμπτώματα επιγονατιδομηριαίου πόνου, ενώ η πραγματική αιτία πολλές φορές δεν είναι εύκολο να αναγνωριστεί. Αυτός είναι και ο λόγος που ονομάζεται συχνά “μυστηριώδες σύνδρομο” στην ορθοπαιδική.

Τι είναι το Σύνδρομο Επιγονατιδομηριαίου Πόνου;

Πρόκειται για πόνο στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος, γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα, ο οποίος επιδεινώνεται με δραστηριότητες όπως:

• τρέξιμο

• ανεβοκατέβασμα σκάλας

• βαθύ κάθισμα

• άλματα

• παρατεταμένο κάθισμα (“theatre sign”)

Η πάθηση δεν είναι απλώς φθορά του χόνδρου ή «χονδρομαλάκυνση», όπως παλαιότερα. Πλέον γνωρίζουμε ότι εμπλέκονται μηχανικοί, μυϊκοί και βιοχημικοί παράγοντες.

Αίτια – Γιατί εμφανίζεται;

Τα πιο συχνά αίτια περιλαμβάνουν:

1. Υπερβολική καταπόνηση

• απότομη αύξηση χιλιομέτρων

• έντονες ή συχνές προπονήσεις

• πολλά άλματα ή κατηφόρες

2. Ανατομικές παράμετροι

• ραιβά ή βλαισά γόνατα

• υψηλή επιγονατίδα (patella alta)

• υπερπρηνισμός (κατάρρευση ποδικής καμάρας)

• πλατυποδία ή κοιλοποδία

3. Μυϊκή ανισορροπία

• αδυναμία τετρακεφάλου

• σφιχτοί οπίσθιοι μηριαίοι

• ανεπαρκής λειτουργία γλουτών

4. Προηγούμενος τραυματισμός

Μικροτραυματισμοί ή παλαιότερα διαστρέμματα μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο κίνησης.

Ερευνητικά δεδομένα – Τι γνωρίζουμε σήμερα;

Η επιστήμη τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει την κατανόηση του συνδρόμου:

1. Δεν ευθύνεται πάντα η “κακή ευθυγράμμιση”

Παλαιότερα θεωρούταν ότι οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά σε:

• αυξημένη γωνία Q

• έξω μετατόπιση επιγονατίδας

• κακή τροχιά ολίσθησης

Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτά εξηγούν μόνο ένα μέρος των περιστατικών.

2. Ο πόνος σχετίζεται με υπερφόρτιση ιστών

Σε πολλούς αθλητές με φυσιολογική ανατομία ο πόνος προκαλείται από:

• μικροφλεγμονή

• τοπική ισχαιμία

• ερεθισμό νευρικών απολήξεων

3. Ρόλος υμενικών πτυχών

Με την εξέλιξη της αρθροσκόπησης διαπιστώθηκε ότι συχνά εμπλέκονται υμενικές πτυχές, εμβρυολογικά υπολείμματα που ερεθίζονται από την τριβή.

Αυτό εξηγεί γιατί ορισμένοι ασθενείς δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή.

Συμπτώματα

• πρόσθιος πόνος στο γόνατο

• οίδημα ή “βάρος”

• αίσθημα δυσκαμψίας

• “κρίκρισμα” (crepitus) κατά την κίνηση

• ενόχληση μετά από καθιστική θέση

• πόνος με σκάλες ή βαθύ κάθισμα

Διάγνωση

Η διάγνωση απαιτεί ορθοπαιδική εξέταση και συχνά:

• υπερηχογράφημα

• ακτινογραφία (ευθυγράμμιση)

• μαγνητική (όταν υπάρχει υποψία χονδρικής βλάβης ή υμενικής πτυχής)

Στόχος είναι να αποκλειστούν άλλες παθήσεις με παρόμοια συμπτώματα όπως:

• τενοντίτιδα επιγονατιδικού

• Osgood–Schlatter

• σύνδρομο υμενικής πτυχής

• αποφυσίτιδες εφήβων

Θεραπεία

1. Τροποποίηση δραστηριοτήτων

Διάλειμμα από ό,τι προκαλεί πόνο → Σταδιακή επάνοδος.

2. Παγοθεραπεία

4–5 φορές/ημέρα για 15–20 λεπτά.

3. Φαρμακευτική αγωγή

Αντιφλεγμονώδη εφόσον ενδείκνυνται.

4. Φυσικοθεραπεία – το “κλειδί” της αποκατάστασης

Περιλαμβάνει:

• ενδυνάμωση τετρακέφαλου και γλουτών

• διατάσεις οπίσθιων μηριαίων

• neuromuscular control

• διόρθωση προτύπων κίνησης

• manual therapy

5. Ενέσιμες θεραπείες

• PRP

• υαλουρονικό (όταν συνυπάρχει χονδροπάθεια)

6. Χειρουργική αντιμετώπιση

Ενδείκνυται μόνο όταν:

• ο πόνος επιμένει μήνες

• υπάρχει υμενική πτυχή

• ή βλάβη χόνδρου που απαιτεί αρθροσκόπηση

Πρόληψη

• σταδιακή αύξηση προπονήσεων

• εναλλαγή επιφανειών τρεξίματος

• σωστή τεχνική

• κατάλληλα αθλητικά παπούτσια

• διατάσεις πριν/μετά την άσκηση

• ενδυνάμωση μηχανισμού έκτασης γόνατος

• έγκαιρη αντιμετώπιση κάθε πόνου

Σύνοψη

Το Γόνατο του Δρομέα είναι μία από τις συχνότερες παθήσεις σε αθλητές. Παρά το ότι προκαλεί έντονο και επίμονο πόνο, στην πλειονότητα των περιπτώσεων αντιμετωπίζεται συντηρητικά, με εξατομικευμένη φυσικοθεραπεία και τροποποίηση της προπόνησης.

Η σωστή και έγκαιρη διάγνωση από εξειδικευμένο ορθοπαιδικό είναι απαραίτητη, καθώς το σύνδρομο μπορεί να μοιάζει με πολλές άλλες παθήσεις γόνατος. Με ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση, οι περισσότεροι αθλητές επιστρέφουν σε πλήρη δραστηριότητα χωρίς περιορισμούς.